Na Mwandishi Wetu
Jaji Musa K. Pomo wa Mahakama Kuu ya Tanzania, Kitengo cha Biashara Dar es Salaam, ametupilia mbali ombi la Benki ya Standard Chartered kuongezewa muda wa kukata rufaa ya Agosti 26, 2020 iliyotengua hukumu ya Uingereza dhidi ya Kampuni ya kufua umeme ya Independent Power Tanzania Limited (IPTL), na kuamua kuwa waombaji walishindwa kupeleka maombi yao ndani ya Muda uliopangwa kisheria.
Uamuzi katika Ombi la Kibiashara Nambari 1361 la 2026, Dar es Salaam na kutolewa uamuzi wake tarehe 5 Mei, 2026, linahitimisha jaribio la Standard Chartered Bank (Hong Kong) Limited na Standard Chartered Bank Malaysia Berhad la kufufua Rufaa Na. 386 ya 2022.
Jaji Pomo alisema mahakama zimekuwa zikikosa ulaini kwa washitakiwa wanaoshindwa kufuata amri za mahakama, ikiwa ni pamoja na kushindwa kuwasilisha mawasilisho ya maandishi ndani ya muda uliopangwa.
Mhe. Pomo alibainisha: "Nimechunguza maombi na hati yake ya kiapo ya kuunga mkono, hati ya kiapo ya pamoja ya mlalamikiwa wa kwanza na wa pili; hati ya kiapo ya mjibu maombi wa tatu pamoja na hoja zinazopingana na wahusika kama ilivyowasilishwa. Licha ya kushinda mamlaka na changamoto za utendajikazi wa CPC, Mahakama ilishindwa kutekeleza mashitaka mahususi. faili mawasilisho yaliyoandikwa ndani ya muda ulioagizwa."
Aligundua mwenendo wa Waombaji ni sawa na ule wa kushindwa kufika na kushtaki au kutetea, jinsi itakavyokuwa. Uamuzi huo ulitolewa mbele ya Bw. Prince Chenge, Wakili Msomi wa Waombaji ambaye pia alikuwa na muhtasari wa Bw. Musa Mhagama, wakili msomi wa mhojiwa wa kwanza na wa pili. Bw. James Burchard Rugemalira, afisa mkuu wa mhojiwa wa tatu. Haki ya Rufaa Imefafanuliwa Kikamilifu.
Akitoa maoni yake baada ya uamuzi huo wa Mahakama kuu, Mwenyekiti Mtendaji wa Kampuni ya Independent Power Tanzania Limited (IPTL), Harbinder Singh Sethi, alisema uamuzi huo unaidhinisha kampuni ya IPTL ya muda mrefu alishikilia msimamo kwamba uamuzi wa Uingereza ulipatikana na kutekelezwa isivyo kawaida. "Mahakama Kuu imezingatia utawala wa sheria. Huwezi kutumia vibaya mchakato wa mahakama, kushindwa kufuata maelekezo yaliyo wazi, na kutarajia ulegevu. Uamuzi huu unalinda makampuni ya Tanzania dhidi ya hukumu za kigeni zinazotolewa bila kuzingatia taratibu za ndani," Harbinder Singh Sethi alisema.
Aliongeza kuwa hukumu hii inatoa ujumbe mzito kwamba kufuata taratibu si hiari, hata kwa benki za kimataifa.
Harbinder Singh Sethi aliipongeza Mahakama kwa kuthibitisha tena kwamba kesi sambamba haziwezi kupuuzwa. "Tangu tarehe 26 Agosti 2020, msimamo wetu umekuwa wazi:kwamba huwezi kusajili hukumu ya kigeni wakati kesi hiyo hiyo iko moja kwa moja mbele ya mahakama za Tanzania. Jaji Pomo amefunga mlango wa kufanya ununuzi kwenye jukwaa," alisema.
IPTL ilikaribisha mwisho wa kile Mwenyekiti Mtendaji alichokiita “Miaka saba ya Uenyekiti wake Mtendaji, SCBHK alishindwa kuthibitisha ununuzi wa Deni kutoka Danhatra, kwa hiyo SCBHK si Mkopo wa IPTL”.
Mahakama ilitupilia mbali pingamizi la Amri ya V Kanuni ya 2, inayoshikilia Kanuni ya Mwenendo wa Madai haitumiki katika masuala yanayohusu maombi ya kuongeza muda wa kuwasilisha notisi ya rufaa katika Mahakama ya Rufani. Kwa hivyo, pingamizi hilo ni potofu na Jaji alilipinga.
Pia ilibatilisha pingamizi la mamlaka la VIP Engineering, kupatia chini ya kifungu cha 8(1) cha Sheria ya Mamlaka ya Rufaa [Cap.141 R.E., 2023], uamuzi wa mahakama hii uliotaka kukata rufaa dhidi yake ni miongoni mwa walioorodheshwa kukata rufaa. Hakuna sheria iliyotajwa kuonyesha Mahakama haina mamlaka.
Akitegemea Rufaa ya Madai ya Brazafric Enterprises Limited dhidi ya Kaderes Peasants Development (PLC) Na. Kwa hiyo, Kanuni ya Utaratibu wa Mahakama Kuu (Kitengo cha Biashara), 2012, GN Na250 ya mwaka 2012 kama ilivyorekebishwa haitumiki katika masuala yanayohusu maombi ya kuongezewa muda wa kuwasilisha notisi ya rufaa Mahakama ya Rufani.
Sheria ya Mamlaka ya Rufaa pekee [Cap.141 R.E.2023] na Kanuni za Mahakama ya Rufani, 2009 ndizo zinazosimamia maombi hayo. Mahakama ilipata kifungu cha 93 cha CPC kinaruhusu nyongeza ya muda ikiwa tayari imeongezwa, lakini haitumiki katika mazingira ya kesi hii ambapo nyongeza ya muda uliotakiwa kuongezwa ilifanywa chini ya kifungu cha 11 cha AJA, na kufutilia mbali msingi wa kwanza na wa pili.
Wito uliorekebishwa wa Waombaji ulifutwa kwa sababu waombaji hawakuwa na haki ya moja kwa moja ya kurekebisha ombi bila idhini ya mahakama.
Kesi kuu ya Waombaji chini ya Kifungu cha 11(1) cha Sheria ya Mamlaka ya Rufani haikuamuliwa kamwe kutokana na kutofaulu kwa mashtaka. Walidai kuwa wamekuwa wakiendesha kwa bidii Rufaa ya Madai nambari 386 ya 2022, ambayo ilikuwa imeanzishwa ipasavyo na kukubaliwa kabla ya kufutwa.
Baada ya hapo, muda mfupi uliofuata uamuzi wa Mahakama ya Rufani ulitumika kwa njia inayofaa kuwashauri Waombaji na kuandaa maombi ya sasa. Walitegemea Lyamuya Construction Co. Ltd vs Bodi ya Wadhamini waliosajiliwa ya YWCA TZCA 4 (2011) kwamba mwombaji lazima atoe maelezo kwa muda wote wa ucheleweshaji, ambao, walisema, umefanywa vya kutosha katika kesi hii.
Mawakili waliwasilisha Waombaji walifanya kazi kwa umakini na uharaka baada ya kukata rufaa na kwamba maombi hayo yaliwasilishwa bila kuchelewa, kwa kuzingatia muda wa siku zisizofanya kazi, kulingana na Ngao Godwin Losero dhidi ya Julius Mwarabu TZCA 302 (2016).
Kwa kizingiti cha kisheria, waliwasilisha Mahakama ina uamuzi mpana chini ya Mbogo v Shah EA 93 na inapaswa kuzingatia urefu wa ucheleweshaji, sababu ya kucheleweshwa, kama kuna rufaa inayobishaniwa, na kiwango cha chuki kwa mlalamikiwa.
Walisisitiza ucheleweshaji katika swali ni mdogo na ulisababishwa na michakato muhimu ya kisheria,, ikiwa ni pamoja na kuwashauri Waombaji na kuandaa maombi mara baada ya kukata rufaa, na hivyo kuonyesha bidii na kutokuwepo kwa ulegevu.
Waombaji waliongeza kuwa kuwepo kwa notisi ya awali ya rufaa na kufutwa kwake baadae ni ukweli uliokubalika. Ukweli unapokubaliwa, hauhitaji uthibitisho zaidi, na kwa hivyo kutokuwepo kwa viambatisho hakuathiri uwezo wa Mahakama kuamua ombi. Sheria haihitaji maelezo ya ziada au madogo kama vile maoni ya ndani ya kisheria au uchanganuzi wa kila siku, lakini maelezo ya kuridhisha tu yanayoonyesha kutokuwepo kwa uzembe.
Waliitofautisha Cosmas Construction Co. Ltd vs Arrow Garments Ltd TLR 127 kwa sababu tarehe ya ujenzi inajulikana na haina ubishi, Bruno Wenceslaus Nyalifa vs Katibu Mkuu, Wizara ya Mambo ya Ndani ya Nchi CAT 2017 kwa sababu kulikuwa na kushindwa kabisa kueleza muda wa ucheleweshaji wa nyenzo, jambo ambalo halipo hapa, na Wadhamini Waliosajiliwa wa Jimbo Kuu la Dar es Salaam na Mwenyekiti wa Jimbo kuu la Dar es Salaam hakukuwa na sababu kamili ya Mwenyekiti wa Jimbo Kuu la Dar es Salaam. hati ya kiapo, tofauti na kesi ya sasa ambapo sababu za kutosha zimetolewa kwa uwazi.
Wahojiwa wa 1 na wa 2 - Independent Power Tanzania Limited na Pan Africa Power Solutions (T) Limited, kupitia kwa Bw. Musa Mhagama na Bw. Benedict Magoto Mayani - walidai kuwa maombi hayo yalikuwa na dosari za kiutaratibu na kimazingira. Walimtaja Bruno Nyalifa na Rufaa namba 147 ya 2006 CAT.
Kwa kukosekana kwa sababu zilizoonyeshwa katika hati ya kiapo, hakuna ushahidi wa nyenzo ambao Mahakama inaweza kuamua ombi kwa uhalali. Mlalamikiwa wa Tatu, Kampuni ya VIP Engineering and Marketing Limited, aliibua mambo yasiyohusiana kabisa na maombi yaliyowasilishwa Mahakamani, yakiwemo masuala ya umiliki wa hisa, hali ya mdai na madai ya ushuru wa stempu. Upinzani wake -hati ya kiapo haipitii mahususi au kujibu marekebisho mahususi yaliyo katika hati ya kiapo ya Waombaji, ambayo katika sheria ni sawa na kukiri kwake.
Mgogoro huo unatokana na hukumu ya kigeni ya Mahakama Kuu ya Uingereza Novemba 2016 dhidi ya IPTL. Mshiriki wa zamani aliyesajiliwa tarehe 9 Februari 2017, ilitengwa tarehe 26 Agosti 2020 kwa ajili ya mashauri sambamba katika mahakama za Tanzania kuhusu shauri moja, na hivyo kusababisha hatari ya kukinzana kwa uamuzi wa kimahakama. Standard Chartered ilikata rufaa kupitia Rufaa nambari 386 ya 2022, iliyokataliwa tarehe 9 Januari 2026 kwa kutofuata matakwa ya utaratibu yanayohusiana na utumishi wa mkataba na rekodi ya rufaa.
Kama una Taarifa, Habari, Tangazo n.k Wasiliana nasi kupitia shinyapress@gmail.com au +255 788 469 464
